DAAD Architecten

Cahier #4: Transformatie – Het gebouw als landschap

Cahier #4

‘Alle – maar dan ook alle – processen die in het universum plaatsvinden, zijn transformerende processen’.
(Louis le Roy in ‘Nature Culture Fusion’)

De tabula rasa bestaat niet, de geschiedenis begint niet vandaag. Elke plek, elk gebouw heeft een meer of minder complexe geschiedenis waar de tijd zijn sporen in geslepen heeft. Elke ruimtelijke ontwerpopgave is in die zin een transformatie-opgave; een volgende tussenstap in een eindeloos dynamisch proces. Vanuit dit perspectief is de zoektocht van de ontwerper naar de oorspronkelijke toestand al even benauwd en vruchteloos als die naar het definitieve eindbeeld. Beide zijn niet of slechts na uitsluiting van de storende factoren te vinden. Maar zijn het vaak niet juist deze zaken die de complexe doorleefdheid mede hebben gevormd? Een nieuw programma, een niet voorziene ingreep van de gebruiker, een verhaal op de muur, het detail van een ambachtsman, de verandering onder invloed van het klimaat, de ingesleten paden, een reactie van een ontwerper op de vorige, de niet opgeruimde rommel. Over het kijken naar gebouwen en plekken en het accepteren en gebruiken van gegroeide kwaliteiten, andere inzichten en soms vergissingen. daarover handelt dit vierde DAAD-Cahier. Transformatie als zoektocht naar een ontwerphouding die de tegenstrijdigheden niet wegwerkt, maar als uitgangspunt voor verdere ontwikkeling neemt.
De transformatieprojecten die bij DAAD worden bewerkt variëren in aard en omvang. Naast zware monumenten als de Van Mesdagkliniek, het Goudkantoor en de voormalige rechtbank in Groningen, betreft het gebouwen waarvan slechts de structuur of het casco bewaard wordt (Openbaar Ministerie te Assen, Melkfabriek te Exloo, Noorderbad te Groningen), kleine verbouwingen (woning te Westeremden), herstructureringsopgaven op wijkniveau (Ee-oevers Leeuwaden) en landschappelijke transformatieprocessen (Veenhuizen, Haren). Na het inleidend essay van Rik Herngreen volgt de beschrijving van enkele (onderdelen van) deze gerealiseerde werken en projecten in de ontwerpfase.