DAAD Architecten

Drie pioniersprojecten in de Eemsmond

In de aanloop naar een nieuw woon-leefbaarheidsplan voor de Eemsdelta is er gewerkt aan een visie op deze krimpregio met een drietal pioniersprojecten in de gemeente Eemsmond als ‘case studies’. Doel van deze oefening was het verkrijgen van een in­strumentarium waarmee niet alleen de kwesties benoemd in de pioniersprojecten zouden kunnen worden bewerkt, maar die ook op andere plekken in het gebied (of elders) kunnen worden toegepast. De actuele krimpproblematiek is ingrijpend en wijst ons op de noodzaak onze plannings- en ontwerpstrategieën grondig te herzien, de rollen van de partijen te heroverwe­gen en de factor tijd een stevige positie te geven. Nieuwe randvoorwaarden waaronder gewerkt zal gaan worden in een tijd die wellicht niet altijd door krimp, maar zeker door een sterke veranderingsdynamiek gekenmerkt gaat worden.

Met deze studie is inzichtelijk gemaakt welke mogelijke ont­wikkelings scenario’s er voor de verschillende opgaven denkbaar zijn, welk handelingsperspectief en welke rol­verdeling tussen partijen daarbij past en welke mogelijke toekomstscenario’s dat kan opleveren. De conclusie is dat er rigoureuze keuzes gemaakt zullen moeten worden om de leefbaarheid in het gebied te borgen. Zo is intensieve samenwerking tussen partijen nodig en zal er gewerkt moeten worden vanuit de vragen en potenties die in het gebied en bij de bewoners aanwezig zijn. De robuuste structuur van het gebied zal vooral te vinden zijn in de verbanden tussen de verschillende initiatieven ‘van onderop’. In deze studie zijn aanzetten gegeven voor een nieuw instrumentarium en ziet een nieuw gebouwtype, de Hogeland-solid, het licht.

Pioniersproject 1: Kwaliteit van het landelijk gebied – wonen, werken, ver­blijven.

De vraag bij dit pioniersproject was welke bijdrage de transformatie van agrarische bebouwing naar woon-werk­gebouwen kan leveren voor de verblijfskwaliteit van het landelijk gebied?

De uitdaging is om te zorgen dat het buitengebied toeganke­lijker, uitnodigend en veelzijdig wordt, dat het landschap middels een goed netwerk een hecht onderdeel wordt van ‘het grote dorp”. Het landschap heeft eigen kwaliteiten en kansen om zich te ontsluiten voor de dorpsbewoners en de recreant. Wanneer er een toeristisch-recreatief netwerk van fiets-, en wandelpaden en vaarwegen zou worden aangebracht, waarin tevens de bestaande parels worden opgenomen, is dat interessant voor de dorpelingen en de plattelandsbe­woners. Dit Eemsnetwerk biedt kansen voor de stapsgewijze transformatie van vrijgekomen agrarische bebouwing en erven op basis van particuliere initiatieven. De vrijkomende boerderijen lijken zich uitstekend te lenen om tot Hogeland-solids (gebouwen die als ‘sponzen’ in de tijd veranderende programma’s kunnen accommoderen en wellicht mee­groeien of krimpen met programma’s) te transformeren. Pioniersproject 2: Herbestemmingskansen centrum van Warffum De aanpak van de particuliere woningvoorraad en dan met name de leegstaande woningen in het centrum op beeldbepalende plekken en lege bedrijfspanden, is de aanleiding voor dit pionierproject. Koppeling met mogelijkheden en kwaliteit woningvoorraad van heel Warffum leidt tot een beeld op dorpsniveau van slechte plekken (rotte kiezen en woonomgevingen met lage kwaliteit en veerkracht). Door het versterken van het Eemsnetwerk in Warffum liggen er herbestemmingskansen op recreatiegebied voor leegstaande winkelpanden en kerkepadwoningen en de aanpak van ‘rotte kiezen’ door collectieve initiatieven.

Pioniersproject 3: Leefbaarheid centrum van Uithuizermeeden In het centrum van Uithuizermeeden wordt de leefbaarheid aangetast door leegstand. Ook worden, op meer plekken in het dorp, leegstaande panden gebruikt voor huisvesting van tijdelijke medewerkers uit de Eemshaven. In het dorp is vraag naar woningen die geschikt zijn voor senioren, zoals nultredenwoningen. In dit pionierproject staat het hergebruik van de bebouwing van het plein en de omgeving centraal. Het dorpshart moet aantrekkelijk worden gemaakt met woningen en nieuwe winkeliers die de levendigheid van het plein ondersteunen. Flexibele levensloopbestendige woningen worden nabij het centrum gerealiseerd. In het lint zijn er toevoegingen, vervanging en ook sloop mogelijk zonder dat het karakter van het lint verloren gaat. De kavels aan het lint bieden veel vrijheid om het wonen naar behoefte (veelal voor ouderen) aan te passen. Projectgegevens: Opdrachtgever: Gemeente Eemsmond Jaar: 2013 Project: Onderzoeksproject Projectteam: Ron van Genderen (Vangenderen stedenbouwkundig advies en ontwerp), Rob Hendriks (DAAD Architecten), Paul Jorna (BBN adviseurs), Harm Veenenbos (Veenenbos en Bosch landschapsarchitecten) Onder leiding van Enno Zuidema zijn 9 pilotprojecten waaronder deze 3 projecten uitgevoerd.