DAAD Architecten

Het Eiland van Schalkwijk

Randstedelijk boeren
De familie Uijttewaal woont al sinds 1420 op het Eiland van Schalkwijk.
Het ontwerp voor de nieuwe stal is in nauwe samenspraak met de boer tot stand gekomen.
Deze varkenshouderij is gericht op dierenwelzijn in combinatie met goede opbrengsten en op de diversificatie van de inkomstenstromen met bijvoorbeeld een bezoekerscentrum en kleinschalige, recreatieve ontwikkeling met overnachtingsmogelijkheid gekoppeld aan de Hollandse Waterlinie. Zo wordt het mogelijk op kleinere schaal te produceren. Op termijn wordt ook een rundveehouderij toegevoegd waarmee het grasland van de polder weer bestemming krijgt. Ook de opgewekte energie, gezuiverd water en nutriënten uit de biovergister en de toeristische en educatieve diensten zijn nieuwe producten die het bedrijf levert. Zo kan de agrarische sector in dichtbevolkte gebieden behouden blijven. Dit noemen we Randstedelijk boeren.

Het bedrijf gaat gebruik maken van producten uit de streek; snoeiafval, bermgras en stro als strooisel voor de varkens en voor de biovergister. Overtollige partijen van een nabijgelegen koekfabriek dienen als voer voor de varkens. In de streek wordt afzet gevonden voor het vlees van de Blokhovens varken bij slagers en restaurants.
Sterke randvoorwaarden als licht, ruimte, strooisel, de basisbehoeften van het dier, zijn leidend. De 1-ster eisen van het keurmerk van de dierenbescherming worden ruimschoots gehaald. De kracht van dit concept ligt vooral in de openheid en toegankelijkheid van het bedrijf. Daarnaast biedt de overmaat aan ruimte de mogelijkheid om verschillende vormen van varkenshouderij te verkennen.

Voor het nieuwe bedrijf is aansluiting gezocht bij de typologie van de polder. Verdichting langs het bebouwingslint zou een te grote massa in het kleinschalig karakter van de dijk betekenen, bovendien zou het zicht op het inundatieveld verdwijnen. Met het verwijderen van de bestaande stallen en de positie van de nieuwe stal in de polder wordt het zicht weer vrij gemaakt.
De stal is niet verstopt, niet ingepakt in bomen, maar ligt zichtbaar en trots in het landschap, gekoppeld aan recreatieve routes. De polder heeft een grote maat maar ook veel detail en kleinschaligheid. Om dit in het ontwerp te bereiken is de traditionele kapvorm voor stallen gedraaid en zijn de overspanningen relatief klein gehouden. Hierdoor kan laag gebouwd worden. De gebouwen zijn maximaal 7 meter hoog.
De stallen zijn gelegen rondom een binnenplaats, hier spelen zich de meeste bedrijfshandelingen af. Beplanting op de binnenplaats heeft een behoorlijke maat en zorgt voor schaduw en een prettige atmosfeer op de ook voor het publiek toegankelijke binnenplaats.

De innovatie in deze varkensstal is het open low-tech systeem dat altijd werkt en eenvoudig door de boer zelf te onderhouden is. De opzet van het ontwerp is zodanig dat deze eenvoudig in eigen beheer te realiseren is. Hierdoor kan er goedkoper gebouwd worden.
Het is een ontwerp dat jaren vooruit kan met de toekomstige toepassingen op allerlei gebied.

Voor meer informatie: www.architectenweb.nl en www.cobouw.nl

Projectgegevens
Opdrachtgever: Steef Uijttewaal
Jaar: 2011
Project: prijsvraag