DAAD Architecten

Landgoed Rande te Deventer

Ten noorden van Deventer ligt het landgoed Rande. Het landgoed, beheerd door Stichting IJssellandschap, is in fases gegroeid. In verschillende periodes zijn er landgoedhuizen gebouwd op Oud Rande, Smets Rande en Nieuw Rande. Onze studieopdracht, in samenwerking met landschapsarchitecten Noël van Dooren en Karen de Groot, gaat over het vergroten van het landgoed met een deel van de uiterwaarden van de IJssel en het publiekstoegankelijk maken van het totale landgoed Keizersrande.
Het landgoed kent drie typen gebouwen: de landgoedhuizen, de erven en de woonhuizen. In de studie worden voorstellen gedaan die beogen de onderlinge samenhang per type te versterken. Om het landgoed meer te richten op publiek wordt de serie uitgebreid met een vierde gebouwtype: het landgoedmeubel/ de folly.

De landgoedhuizen
In elke belangrijke ontwikkelingsperiode van KeizersRande is, in nauwe samenhang met het landschap, een landgoedhuis ontworpen en gebouwd.
Als nieuwe uitbreiding van KeizersRande wordt in de uiterwaarden met ‘de Natuurderij’ een eigentijds landgoedhuis toegevoegd. Deze wordt gebouwd op de overgang van hoge en lagere uiterwaarden. Het complex heeft naast een agrarische functie ook een publieke functie.
De Natuurderij is door middel van zichtlijnen verbonden met het bestaande landgoed. Het dak boven de stallen vormt een balkon waarop wandelaars van een wijds uitzicht over het IJssellandschap kunnen genieten. Op de trap naar de lagere uiterwaarden kun je heerlijk beschut zitten in de zon of afdalen naar het wisselende waterniveau van de IJssel.

De woonhuizen
Verspreid over KeizersRande liggen een aantal woningen, gebouwd in verschillende periodes, waarvan de meesten in handen van particulieren zijn. Gezien deze ontstaans- en ontwikkelingsgeschiedenis zijn weinig overeenkomsten tussen deze woningen te ontdekken. Middels enkele landschappelijke ingrepen wordt de samenhang versterkt.
Binnen het totaal van gebouwen op het landgoed neemt de woning van Daisy, de zwakzinnige dochter van baron Stratenus, een bijzondere plek in. De eenvoudige houten woning met een serre en grote veranda, is een aantal keren verplaatst op het terrein en uiteindelijk verdwenen naar de rand van Deventer.
Op de plekken waar de woning heeft gestaan en op plekken waar het wellicht had kunnen staan kunnen nieuwe houten huizen, als logiesverblijven op het landgoed, gebouwd worden.

De erven
Op KeizersRande vinden we een aantal boerenerven met overwegend relatief jonge gebouwen. De meeste van deze erven zijn gesitueerd in landschappelijke overgangszones; op de overgang van een bos naar weiland (Erve Bouwhuis), of op de overgang van hoge naar lagere uiterwaarden (Stobbenweerd).
Door het verdwijnen van de agrarische functie kunnen de erven een nieuw programma krijgen zoals een woonzorg programma. In schuurachtige volumes kunnen meerdere wooneenheden worden ondergebracht met collectieve voorzieningen. De bezoeker loopt tussen de volumes over het erf.

Landgoedmeubilair
In het nieuwe gebruik van het landgoed staat de bezoeker centraal. Met een rondgaand wandelpad, dat deels gebruik maakt van de aanwezige structuur en deels nieuw wordt aangelegd, doet de wandelaar alle belangrijke onderdelen van het grote landgoed aan. Op plekken waar structuren uit verschillende tijden elkaar ontmoeten kan middels een landschappelijke en/of architectonische ingreep de overgang worden benadrukt waardoor elk gebied op een verrassende manier wordt ‘betreden’.
In de uiterwaarden kunnen door middel van (drijvende) picknickplekken markeerpunten worden aangebracht waartussen spontane wandelroutes kunnen ontstaan.

Projectgegevens
Opdrachtgever: Stichting IJssellandschap
In samenwerking met: Noël van Dooren en Karen de Groot
Jaar: 2007
Project: studie