DAAD Architecten

Prijsvraag Ee-Oevers te Leeuwarden

Platform
De essentie van het idee van de ‘wijkgedachte’ was het samenvallen van een sociale eenheid met een ruimtelijke eenheid. De samenstellende elementen van de wijk vertonen in hun onderlinge relaties dezelfde kenmerken als die binnen de hoeksteen van de samenleving: de familie. Terwijl zowel de familierelaties als de relaties met de stad ingrijpend zijn veranderd, zijn programma en ruimtelijke structuur van de wijk nagenoeg onveranderd gebleven. Dit is de conditie waarin wij als planners, architecten en stedenbouwers moeten opereren, moeten herstructureren.

Transformatie
Herstructurering is dus geen eenmalige oefening. Het is ook geen traditionele architectonische of stedenbouwkundige ontwerpoefening. Herstructurering is de voortdurende zoektocht naar eigentijdse verhoudingen tussen sociale en ruimtelijke eenheden in de stad. Dit is het vertrekpunt voor onze inzending en dit is ook de reden dat wij ons niet uitsluitend tot een plaatselijke ingreep langs de Dokkumer Ee hebben beperkt. Dit is ook de reden dat sloop en vervangende nieuwbouw voor ons geen optie is. Voordat de ‘opnieuw verbeterde Hollandse modelwijk’ er staat is hij al achterhaald. Ook bezien vanuit het oogpunt van duurzaamheid is het moeilijk verdedigbaar dat we elke 30 jaar helemaal opnieuw beginnen. Er zal dus gezocht moeten worden naar transformatie mogelijkheden.

Psycho geografie
Het proces van permanente transformatie en herstructurering dat wij voorstellen vindt plaats op basis van een analyse van de sociale geschiedenis en het gegroeid ‘landschap’ in de wijk; een bottum-up strategie in plaats van een nieuw model.
Psycho geografische kwaliteiten, die veranderen per plek en in de tijd, brengen de potenties van de wijk in beeld. Deze potenties zijn waarneembaar op alle schaalniveaus; van stoel tot stad. Het zijn plekken in de wijk die leven in de herinnering, de bewonersinitiatieven die zijn ontstaan, gekoloniseerde oppervlakken , marginale bedrijvigheid, landschappelijke kwaliteiten en de vrijwillige segregatie die her en der ontstaat en die ervoor zorgt dat er druk op de woningen staat in plaats van dreigende leegloop.

Met het creëren van vrijheden voor deze aanwezige potenties wordt de basis gelegd voor een levensvatbare wijk en een alternatief voor de doorsnee VINEX-nieuwbouw.

Van groen tot stad
Op het niveau van de stad betekent dit dat de potentie van de wijk als verbinding tussen stadscentrum en ommeland opgepakt zou moeten worden. Met geconcentreerde sloop van een aantal gebouwen aan de Dokkumer Ee, zeg maar het prijsvraaggebied, kan een grootschalig openbaar groen- en watergebied worden gevormd. Het landschap loopt dan door de wijk tot aan de middeleeuwse ring. Hiermee richt de wijk zich niet langer uitsluitend op haar eigen kern, maar verbindt zich met het stedelijk en landschappelijk weefsel en krijgt een bovenwijkse betekenis. Naast  recreatieve voorzieningen aan het water worden woontorens vrij in het groen toegevoegd. De wijk wordt, in plaats van een barrière, een schakel tussen groen en stad, met de Dokkumer Ee als voorkant in plaats van achterkant van de wijk.

Bewoners
Op het gebied van individuele bewonerswensen liggen er in de wijk mogelijkheden voor ontplooiing die elders niet of nauwelijks aanwezig zijn. Eco-freaks en zelfbouwers kunnen zich uitleven op serres, helofytenfilters en dakopbouwen. De boot kan in de achtertuin worden aangemeerd. Nieuwe woon-/werkprogramma’s krijgen een plek in de wijk. Een Pakistaans , en over 10 jaar, als eigentijdse wijkvoorziening, wellicht een tempelcomplex.
Voormalige bedreigingen blijken zo potenties.
Permanente herstructurering is geen noodzakelijk kwaad, maar de eerste bestaansvoorwaarde van de levende, dynamische stad.

Projectgegevens
Jaar: 1998/1999
Project: Prijsvraag (2e prijs ex aequo)
Samenwerking met: Christine Riphagen en Bureau Daan Scheffer