agrarisch Archieven - DAAD Architecten

Monument op stelten

Wie niets vermoedend de statige boerderij van Boelo en Annemarie in Drieborg binnen gaat staat een verrassing te wachten. Het hele gebouw is van zijn oorspronkelijke fundering getild en staat op palen. Een ingrijpende operatie die nodig is om de boerderij te redden.

Boelo en Annemarie zagen dertien jaar geleden de eerste scheuren in de muren en gevels. Volgens het stel is de schade veroorzaakt door bodemdaling als gevolg van gaswinning in het gebied. Inmiddels heeft de boerderij, aangemerkt als rijksmonument, meer dan honderd scheuren. Na een lange procedure is eind vorig jaar een begin gemaakt met de herstelwerkzaamheden. Als eerste wordt de boerderij weer stabiel gemaakt.

Door de bodemdaling zijn de houten funderingspalen bloot komen te liggen en verrot. Het is noodzakelijk dat deze worden vervangen voor een beton fundering. Om dat mogelijk te maken is het gebouw tijdelijk gestut en wordt onder de muren en de gebinten een nieuwe fundering gestort. Daarmee wordt verdere verzakking voorkomen en kan begonnen worden met de restauratie van de zichtbare delen.

Lees ook: ‘Huilende Bruid’ wordt hersteld en verduurzaamd – DAAD Architecten

Duurzame erfwoningen op de Bult van Buist.

Een jaar na de sloop van de oude boerderij nadert de nieuwbouw zijn voltooiing. Dit hoogste punt van Hoogkerk heet in de volksmond ‘De bult van Buist’, naar de familie die er generaties lang een boeren bedrijf runde. Een bijzondere plek te midden van groen, bij de Ruskenveense Plas.

Binnen de contouren van de oude boerderij zijn 18 duurzame woningen gerealiseerd voor een breed publiek; starters, doorstromers en senioren. De verschillende woningtypen zijn in twee volumes ondergebracht. Twaalf eengezinswoningen in de vorm van de oude schuur en vijf eengezinswoningen in het vorm van een bijschuur. Het voorhuis is herbouwd en ingericht naar een ontwerp van Karla Ubels. Door de eengezinswoningen rug-aan-rug te bouwen in de vorm van de oorspronkelijk schuur kon dat relatief goedkoop gerealiseerd worden zonder dat het beeld van het boerenerf wordt verstoord.

De eerste bewoners hebben er inmiddels hun intrek genomen en daarmee komt het erf weer tot leven.

Karla Ubels

Bouwbedrijf Eldering

Foto’s – Joost Mathijssen

groningen kerk restauratie wirdum

‘Huilende Bruid’ wordt hersteld en verduurzaamd

De onlangs verschenen documentaire ‘Huilende Bruiden’ van Tom Tieman vertelt het verhaal over de teloorgang van de statige herenboerderijen in Oost-Groningen. Boerenkathedralen, de een nog mooier en groter dan de ander. Het rijke uiterlijk danken ze aan de ongekende welvaart ten tijde van de Graanrepubliek in de 19e eeuw. Nu dreigen veel van deze monumentale boerderijen te verkommeren tot onbewoonbare ruïnes. Één van die bruiden is de Oldambtster boerderij van Boelo en Annemarie te Drieborg.

‘Te groot om te bewaren, te kostbaar om weg te doen’
In juni 2023 kreeg DAAD opdracht om de GRRG-subsidie aan te vragen voor de monumentale boerderij van Boelo en Annemarie. Boer Boelo ten Have is de 6e generatie van zijn familie die op de boerderij woont en werkt. Maar door daling van het grondwaterpeil en aardbevingen als gevolg van de gaswinning is er veel schade ontstaan en staat dit erfgoed van de Graanrepubliek op het punt van instorten. Al jaren hopen ze op hulp van de overheid om het verval te keren.. tevergeefs. De boerderij ligt net buiten het effectgebied van de Groningse aardbevingen en tot grote frustratie van het stel worden de steeds breder wijkende scheuren niet gezien als aardbevingsschade. Daarbij komt dat de boerderij is aangemerkt als Rijksmonument waardoor slopen geen optie is. Uit onmacht hebben ze de boerderij roze geverfd.

“Ik haal alle ramen en deuren uit het pand en geef het terug aan de natuur.” – Annemarie –

Nu, na negen onzekere jaren, is er met hulp van DAAD vanuit rijksoverheid geld ter beschikking gesteld voor restauratie en schadeherstel. In samenwerking met W2N Engineers heeft DAAD een ontwerp gemaakt waarbij de gehele boerderij met achterliggende schuur van een nieuwe fundering wordt voorzien onder de bestaande constructies. Ook de gevels, binnenmuren, vloeren en plafonds worden hersteld of vervangen. Voor de graanopslag wordt op eigen terrein een aparte loods gebouwd, hiervoor werd ook een omgevingsvergunning voor aangevraagd.

Het was van belang dat de subsidie- en de vergunningaanvraag snel en gelijktijdig werden gedaan omdat voor de toekenning van de subsidie de verleende omgevingsvergunning bijgesloten moest worden. Dit is gelukt dankzij de inzet van alle betrokken partijen. Zowel de vergunningsprocedure als het subsidie traject is in slechts een half jaar doorlopen en beiden zijn toegekend.

Naast herstellen wordt de boerderij waar mogelijk verduurzaamd. Het enkel glas wordt vervangen door geïsoleerd monumentglas, de gehele begane grond voorzien van geïsoleerde voorzetwanden en een bijna geheel nieuwe klimaatinstallatie wordt geplaatst. De nieuw te bouwen loods biedt ruimte aan opslag van graan, uien en machines waardoor de huidige boerderijschuur gedeeltelijk getransformeerd kan worden tot dierenpraktijkruimte.

Bekijk de documentaire ‘Huilende Bruiden’ op NPO Doc:
Huilende bruiden – NPODoc.nl

Lees ook:
Subsidie verleend voor roze boerderij

Beelden door: Corné Sparidaens